Herkese merhaba,

Onur Hocamız Amerika´daki tecrübelerimi anlatan bir yazı yazmamı milattan önce rica etmişti. Gel zaman git zaman, her ne kadar büyük bir iştahla yazmaya koyulduysam da bunca yıl borçlu olduğum yazıyı bir türlü bitirmedim. Bugün yazdıkça farkına vardım ki anlatmak istediklerim tek yazıya sığmayacak. Okul hayatından başlayalım.


İTÜ Gıda Yıllarım:

Ben de birçoğumuz gibi lisemin son yılını a-b-c seçeneklerini en hızlı nasıl seçme kurslarıyla geçirerek 1992´de Şişli Terakki Lisesi´nden mezun olup İTÜ Gıda Mühendisliği´ne geldim. Lise arkadaşlarımla mütemadiyen görüşürdüm. Onlar da İstanbul´daki çeşitli mühendislik fakültelerine girmişlerdi. Çok kısa zamanda gördüm ki bölümümüzün yeni ve ufak kurulmuş olması bizlere hocalarımızla yakın ilişkilerimiz açısından bir avantaj sağlamıştı. Tabii bunda sevgili hocalarımızın da yakın ilgisi yadsınmayacak bir etkendi. Yıllar geçtikçe görüyorum ki bölümümüz daha atılımlar yapıyor, ders programını değiştiriyor ve gelecek öğrencilere daha faydalı hale getiriyor. Sizlere tavsiyem fırsatınız olduğunda hocalarımıza görüşlerinizi bildirmeniz. Bu konuşarak ya da benim gibi birkaç arkadaşımın da katıldığı 3 yıllık eğitiminizin ardından düşüncelerinizi bir rapor şeklinde bölüm başkanımıza iletmek suretiyle olabilir. Yöntemin yaratıcılığı sizlere kalmış. O veya bu şekilde hocalarımızın fikirlerinize açık olduğunu bilin. Bu bölümümüze has bir özellik ve diğer bölümlerde halin böyle olmadığını göreceksinizdir. En azından mezun olduğum 1996 yılı itibariyle durum böyle idi.

Master´a hazırlanma:

Küçüklüğümden beri, babamın da Amerika´dan doktoralı olması sebebiyle her zaman için Amerika´daki eğitimin farklılığı vurgulanarak yetiştirildim. Lisans için Türkiye´nin, sonrası için Amerika´da bir okulun eğitimini almam gerektiği ailem tarafindan günlük hayatımda su içmek gibi tekrarlandı. Sonunda bu bende bir hedef haline geldi.

TOEFL, GRE derken okulu bitirmemden bir yıl evvel başvurularım için ne gerekiyorsa araştırmaya ve gereken belgeleri toplamaya başladım. O gün ve bugün arasında büyük farklılıklar olduğu için detaylara girmeyeceğim. Farklılıklar da bugün başvuruların bir çoğunun internet üzerinden halledilebiliyor olması. 1995/96 senelerinde bölümümüzde internetsiz 20 bilgisayar vardı.

Değinmeden geçemeyeceğim bir nokta Amerika´ya gelmemden çok kısa bir süre önce kazandığım TÜBİTAK Bilim Adamı Yetiştirme Grubu´nun vermiş olduğu Yurt Dışı Doktora Bursu. Bunun için Mart ayı cıvarında hiçbir ümidim olmaksızın başvurmuştum. Kısa bir süre sonra Ankara´ya mülakata gitmiştim. Kaybedecek hiç bir şeyim yoktu. Sorulan sorulara onların duymak istedikleri cevapları değil aklıma geleni söylediydim. Tamamen bir piskoloji savaşı, keza zor koşullar altında neler yapabileceğimizi tarttıklarını tahmin ediyorum. Mülakatın sonunda ´sen bu bursu alamazsın´ demiş olmalarına karşın ben kararlılığımı bozmadım ve birkaç hafta sonra kazandığımı öğrendim. Tavsiyem bu tür burslara başvurmanızdır, keza Amerika´daki okullara kendi imkanınızı göstermeniz lehinize işleyecektir. Alacağınız burs muhtemelen tüm eğitim masraflarını karşılamaz ancak bir ayağınızı bastıktan sonra gerisi gelecektir.

University of Massachusetts, Amherst, UMass:

UMass, Massachusetts eyaletinin ortasında bulunan Amherst diye bir öğrenci kasabasında. Öyle ki, o yörenin en büyük gelir kaynağı orada bulunan 5 üniversite-fıve college area. Okulda çoğunluğu lisans olmak üzere yaklaşık 25 bin öğrenci öğrenim görüyor. Detaylı bilgi edinmek için lütfen www.umass.edu web sayfasına bakın. Oradaki linkler size Amherst (www.valleyadvocate.com) ve diğer 4 okul hakkında da bilgi verecek yerlere götürecektir.

Okul´un Gıda Bölümü (www.umass.edu/foodsci) moleküler düzeyde araştırma yapan bölümler arasında. Bina açısından biraz geride kalmış olsa dahi yapılan araştırma güncel ve laboratuvarlar teknolojik imkanlarla dolu. Amerika´daki eğitim sisteminde profesörler gerek devletten gerekse özel sektörden aldıkları burslarla kendi laboratuvarlarını kurup, sayılı öğrenciye asistanlık parası temin edip, araştırma imkanına sahip olabiliyorlar. Bunun için sürekli projeler hazırlanıyor ve elde olan projeler vaktinde ve temin edilen bütçenin dahilinde tamamlanmaya çalışılıyor. Bir profesörün başarısı yazdığı makale, kitap ve konferanslarda sunduğu çalışmalarla ölçülüyor. Her hocanın ilgilendiği bir alan vardır ve bunların bir çoğunu bölümün web sayfasında bulabilirsiniz. Kariyerinin başında olan hocalar bir an evvel isimlerini duyurabilmek ve proje kapabilmek için daha yırtıcı oluyor, bu nedenle bu türden hocalarla çalışmak son derece yararlı. İstisnaların olmasına karşın genel olarak uzak doğulu ve Hint´li hocalarla çalışmak zordur. Fazla başağrısı yapar. Bu demek değil ki geriye kalanlar melek. Her torbada bir iki çürük elma olabilir.

UMass´teki eğitimim sırasında İTÜ´deki bilgilerim gerçekten çok faydalı olmuştu. Bölümümüzde kesinlikle kuvvetli hocalarımız ve sıkı bir eğitim temposu var. Sizlere tavsiyem bütün derslerinizi dikkatle dinleyin. Dinlemekle kalmayıp, öğrendiklerinizin uygulaması ne olabilir diye hep düşünün.

Amerika´ya gelmeyi düşünenleriniz varsa gelirken Türkiye´de bırakmanız gereken bir huy var; ders derste değil ders dışında araştırılarak öğreniliyor. Sınavlar sırasında ´Ama hocam, bunu derste işlememiştik´ gibi sözler sarfederseniz zaten anlamazlar. Ne var ki buraya gelen yakından tanıdığım arkadaşlarımın hepsi bunun bilincinde idiler ve başarılı oldular. Dolayısı ile çekinmeniz için bir sebep yok. Bilincinde olmak yeterli. Laf aramızda almanız gereken dersleri en hızlı şekilde bitirip bir an önce araştırma (tez) konunuzla ilgili çalışmaya geçmek lazım. Hem araştırma, hem ders, hem de eğlence bir arada gitmiyor.

Ben master için gelmiş ve daha sonra doktora programına geçmiştim. Emülsiyonlarda kütle transferinin optik ve ultrasonik metodlarla belirlenmesi üzerine çalışma yaptım. Diyeceksiniz ki, o da nereden çıktı. Daha evvel de söylediğim gibi Amerika´da hocaların belirli projeleri bulunmaktadır. Ben, çalışacağım konunun mühendislikle bağlantılı olmasını istiyordum. Buna uygun olarak bölümde çalışmayı seçtiğim hocanın elinde emülsiyonlarla ilgili bir konu vardı. Zaman içerisinde onun söz verdiği projeyi benim de katkılarımla yukarıdaki hale soktuk. Sonuç olarak burada master veya doktora yapmak isteyenlere tavsiyem, başvurduğunuz üniversitelere başvururken hocalarını ve çalıştıkları konuları bilerek başvurun. Hatta o hocaya hangi konuda ne için çalısmak istediğinizi ve en önemlisi o hocaya siz ne gibi bir fayda sağlayabileceğinizi mesajlarınızda belirtin. Onlara soru sormak ve öneride bulunmaktan asla çekinmeyin. Sizin onlardan bursa ihtiyacınız olduğu kadar onların da sizin çalışmalarınıza ve ortak yazacağınız makalelere ihtiyaçları var.

Bu arada bir bölüme gittiğinizde okulun diğer bölümlerinden de ders alma imkanınız olacaktır. Hatta kimi programda almanız zorunlu kılınmıştır. Ben her ne kadar doktora yapıyor olsam da ileride araştırmacı değil yöneticiliği seçeceğimi bildiğimden ekonomi bölümünden dersler de almıştım. Dolayısı ile okulunuzu seçerken diğer bölümlerin de web sitelerine göz atmanızı öneririm.

Okul sonrası:

Okuldan hemen sonra kendimi göçmekte olan ekonominin yarattığı sıkıntılı iş hayatında buldum. Ne varki son 3 yıldır harika tecrubeler edindim ve buna devam ediyorum. Ancak bunu bir sonraki yazımda detaylı olarak anlatmayı tercih ederim ve söz, 7 yıldan daha kısa bir zamanda yazmaya çalışırım. Ayrıca diğer yazımda Amerika´daki yaşam konusuna da değinirim.

Ancak son olarak İTÜ sonrası iletişimin devamı konusunda yazmak istediklerim var. Bugun internetin yardımıyla son derece kolaylayan iletişimimizin çeşitli yollardan devam ettirilmesi şart. Son 5-6 yıldır görmeyi arzuladığım iletişim için güzel bir ortam www.itu-gida.com ile var olmuş. Çok sevindim.

Gittiğiniz veya gideceğiniz yerlere bir takım fırsatları değerlendirerek varmış olacaksınız. Oralarda bizlerden sonra yetişen mezun adaylarına yardımcı olmalıyız. Bunu ancak kendi başarımızla ve sorumluluğumuzla yerine getirebiliriz. Ben bu konuda düşen payımı iki arkadaşımıza Amerika´da burslu eğitim imkanı yaratarak bir nebze yerine getirmeye çalıştım. Bu kişiler şu anda eğitimlerine büyük başarı ile devam etmelerinden dolayı gelecek yıllarda diğer kişilere böyle imkanlar doğabilir/yaratılabilir.

Bana direk ulaşmak isteyenleriniz taygunb@yahoo.com adresine yazabilirler.

Sevgi ve saygılarımla,

Dr. Taygun Başaran
1996 Mezunu